DIGORADUR D'AL LIAONIEZH

gant H. Allain, O. Zekri

Skiant ar gwezherioù eo al Liaoniezh, dezhi da bal kevrikaat al liaoù, displegañ o gwikefreoù gwezhiañ, despizañ amveziadoù o arver, hag ivez dewerzhañ o efedusted (arnodoù klinikel) hag o diogel (liagost). Ur framm amaezhiañ, un dezvadur hag ivez reizhiadoù reoliñ, sed dezverkoù an diskiblezh-se a denn d'an imbourc'h ha d'an diorren en Ijinerezh al liaoù, kement-se ereet strizh ouzh ar bonimbourc'h.

Un amplegad evit deskiñ ar yac'hadouriezh eo al liaoniezh. A-hed ar wech e c'houl emazasaat evit tremen eus roadennoù stroll (liaoniezh ar poblañsoù, liaoniezh klinikel) d'un degouezh hiniennel, da skouer divizout war staladur ur gouarnerezh liagorzhoniel en ur blegenn roet. Dedalvezadur roadennoù ar Reuziadoniezh liael d'ur c'hlañvour zo e dalc'h desteriadur ar stadegoù.

Al liaoniezh, war gemm dalc'hmat, zo un dispar a skol stummañ evit an imbourc'h, an hini klinikel dreist-holl. Sellout a ra ouzh an holl vezeion, petra bennak a ve o doare embreg. A-du-rall e c'houl araez kalvezderioù lies diskiblezh : Bevgimiezh, Reuziadoniezh, Stadegouriezh…

Kentañ penn e ranker denesaat ouzh al liaoniezh dre zeskiñ un hanc'herieg spesadel, ensavadurioù, an dezvadurezh ha reolennoù diazez arveridigezh al liaoù e-ser un darempred hiniennel (erskriv). Ret eo kaout un anaoudegezh vat eus ar gweredoù plakebo ha nokebo, kent nep pleustr war ar molekulennoù gwezhius. En hollegezhioù (da vezañ adlennet goude bezañ kroget gant al liaoniezh arbennigiezh) e vo klasket deskrivañ an hentennoù rekizet ent kefridiel da zespizañ aeladoù liagorzhoniel an aozadoù, war-benn seveniñ arnodoù klinikel (pe kemer perzh enno) ha dezrannañ disoc'hoù al liagosterezh hag al liareuziadoniezh (tradezrannoù). Tennet e vez korvo kerkent diouzh an hollegezhioù-se da-geñver prantadoù en ospital pe er vezekniezh embregour, o reiñ tro evel-se da skoueraat an atalad : Liaoniezh = sturiañ ar mezegadur = gwellekaat ar prederiadur.

Al Liaoniezh zo un araez imbourc'h espar, al lia o vezañ dre e wered spesadel ur sont wirion da ziskoachañ gwikefreoù don ar vevedouriezh. Kement-se a vez skoueraet mat dre an nervvredliaoniezh, diazez da amgevrediñ ar realañ ha, perak ket, an dezevout ! E par ar bonimbourc'h e kendaol da sevel delvanoù.

Lia an dazont a anad evel frouezh ar bevgalvezderioù (hilgurañ) pe evel disoc'h araokaat al liaerezh galenek. Ur c'houst zo d'al Liaoniezh, hogen mar bez graet mat outañ e c'hell-hi kendeurel da ober armerzhadoù war ar yec'hed (liaarmerzhouriezh). Stignañ a ra ivez kudennoù a-zivout ar vevzivezouriezh ha kalvezderioù arnevez ar skignañ hag an amledañ stlenn (Internet, da skouer al load europat a-zivout ar c'hleñved Alzheimer a c'hell bezañ aterset : www.each.be). Erfin e kemer e lec'h e denesadur Mezekniezh an azonoù (evidence based Medecine).